Masterclass Financieel gedrag in New York

Foto: Nibud

Wat is wetenschappelijk bewezen op het gebied van de gedragseconomie en op welke manier zijn deze inzichten in de praktijk gebracht?

Om hier meer over te leren, reisden we in juni jl. met een delegatie van dertig deelnemers vanuit onder meer de overheid, het financieel bedrijfsleven, de maatschappelijke dienstverlening, de wetenschap, BKR en AFM naar New York. En wat opviel tijdens al deze bezoeken: we zijn in Nederland al heel goed op weg!

Nieuwe wetenschappelijke inzichten

In Amerika hadden we een vol programma: we bezochten allerlei deskundigen en organisaties die op verschillende manieren een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het kennisgebied financieel gedrag.

Zo namen wetenschappers van Harvard University en Colombia Business School ons mee in de wereld van nieuw bewezen inzichten waarmee economisch keuzegedrag van consumenten beter kan worden verklaard. Die inzichten kunnen in de praktijk worden ingezet om:

  • financiële uitsluiting te voorkomen
  • armoede te verminderen
  • economische zelfredzaamheid te vergroting
  • schulden op te lossen

Zo adviseerde professor David Laibson – econoom aan Harvard University-  om stevig te investeren in keuze-architectuur met slimme duwtjes (nudges) om zo goede bedoelingen makkelijker uitvoerbaar te maken. Maar, stelde hij ook, pas op voor nudges met dwang. Die kunnen juist een tégengesteld effect hebben.

Jon Jachimowicz van Colombia BS vertelde onder meer over het effect dat iets waardevols bezitten goed voelt waardoor je het wil behouden, zelf als dat misschien onverstandig is. Het gevoel van dit bezit maakt het meer waard dan wat je ervoor zou krijgen op de markt (‘endowment-effect’).

Toepassingen in de praktijk

Ideas42 past deze kennis toe voor het verbeteren van voorlichtingsmiddelen. Gebrek aan informatie blijkt niet het punt, het wegnemen van drempels (“hassles”); daar draait het om. Consumenten denken niet in termen van overmorgen of later, morgen is al ver weg genoeg.

Neighborhoud Trust Financial Partners helpt met deze inzichten zo’n 7.000 huishoudens bij financiële problemen door ze actief educatie-programma’s aan te bieden, waarna persoonlijk contact tot in lengte van dagen mogelijk blijft.

Betterment, een ‘investing service’, gebruikt de gedragsinzichten zodat mensen met een groter vermogen bij investeringen betere financiële keuzes maken en beslissingen nemen.

Wat viel op?

Mij viel op tijdens al deze bezoeken dat we het in Nederland al heel goed doen. Op verschillende universiteiten is gedragseconomie een wetenschap, in Leiden hebben we onze leerstoel Psychologische determinanten van financieel keuzegedrag en zijn er veel labs waarin A/B testen worden uitgevoerd.

En allerlei bedrijven, maatschappelijke instellingen en overheden passen de kennis van deze wetenschappen al actief toe en ontwikkelen ze verder door. Ze zetten daarvoor bijvoorbeeld eigen labs op.

Ook het Nibud is actief op het kennisgebied financieel gedrag. Door de samenwerking met de Universiteit Leiden kunnen we wetenschappelijke expertise, praktische kennis en behoeften vanuit het bedrijfsleven en maatschappelijke sectoren samenbrengen. Met onze gezamenlijke onderzoeken willen we zowel onbetreden wetenschappelijke onderzoeksvelden ontginnen als praktische interventies ontwikkelen die onze maatschappelijke doelstelling ondersteunen.

Op maat interventies

Opvallend aan alle bezoeken in New York vond ik dat in de VS het koppelen van persoonlijke data aan het toepassen van interventies al heel gebruikelijk is. Dat geldt zowel voor het gebruik van algoritmes als voor het vergelijken van behaalde resultaten, zodat de interventie veel meer op maat is. Veel vaker dan in Nederland gebeurt.

Met de nieuwe Europese regelgeving (PSD2) wordt dit straks bij ons ook mogelijk omdat de consument dan gemakkelijker over zijn eigen financiële data kan beschikken. Er kunnen dan op-maat interventies worden ontwikkeld, zodat de effectiviteit groter wordt en de (kans op) financiële problemen kleiner. Bij het Nibud wordt hier al hard over nagedacht. Mooie kansen voor de toekomst!

Reacties